Hyacinthus Szczurowski

Na niniejszym krążku znalazły się trzy, dotąd niezarejestrowane kompozycje Szczurowskiego, reprezentujące różne gatunki (motetto Memento rerum conditor zespół Cracow Singers & Players zarejestrował na płycie pt. Flos Carmeli) i pochodzące z różnych okresów twórczości.

Litaniae in C na cztery głosy wokalne (sopran, alt, tenor, bas), dwoje skrzypiec, dwie trąbki clarini i organy jest opracowaniem tekstu Litanii Loretańskiej, To kompozycja wieloczęściowa o charakterze kantatowym – każda z ośmiu części różni się obsadą i formą. Szczególnie wyróżnia się aria Salus infirmorum, utrzymana w tonacji molowej, w której sopranowi towarzyszy wirtuozowska partia skrzypiec.

Concerto de Deo „Domine, non sum dignus” na sopran solo, dwoje skrzypiec i organo znane jest dziś jedynie z partyturowych odpisów sporządzonych przez muzykologa Adolfa Chybińskiego. Autograf Szczurowskiego, przechowywany przed II wojną światową w kolekcji Aleksandra Polińskiego, spłonął wraz z częścią zbiorów Biblioteki Narodowej. Utwór, do którego tekst zaczerpnięto z liturgii mszalnej („Panie, nie jestem godzien, abyś przyszedł do mnie…”) ma formę arii da capo. Nie odnajdziemy w nim jednak jeszcze cech wirtuozowskich, charakterystycznych dla późniejszej twórczości kompozytora. Zwraca uwagę raczej prostota harmoniki oraz wąski ambitus partii solowej.

Missa Emmanuelis, przeznaczona jest na głosy wokalne, dwoje skrzypiec, dwa rogi oraz organo. Choć na karcie tytułowej rękopisu wskazano obsadę czterogłosową, zachowały się jedynie partie sopranu i basu. Niewykluczone, że zespół wokalny podzielony był jedynie na głosy wysokie i niskie, stąd tylko dwie zachowane partie. Na potrzeby nagrania w części Sanctus zrekonstruowano partie altu i tenoru, natomiast rogi zastąpiono puzonami. Utwór znany jest z rękopisu należącego niegdyś do kapeli parafialnej w Grodzisku Wielkopolskim. W Europie Środkowej oprawa muzyczna pasterki miała specyficzny koloryt, nawiązujący do ewangelicznego opisu narodzin Chrystusa. Chętnie sięgano zatem po melodie i rytmy taneczne oraz współbrzmienia kojarzone z muzyką ludową. Do charakterystycznych cech tego repertuaru należały m.in. uproszczona harmo-nika wykorzystująca burdony, motywy trójdźwiękowe, unisonowe prowadzenie zespołu oraz repetytywność. Msza Szczurowskiego doskonale wpisuje się w ten nurt, szczególnie w dwóch pierwszych częściach cyklu. Kyrie utrzymane jest w metrum trójdzielnym i ma charakter siciliany, nawiązującej do włoskiej tradycji pastoralnej. W Quoniam kompozytor przywołuje z kolei znaną melodię myśliwską, wykorzystując motyw pieśni Siedzi sobie zając pod miedzą. Głosowi baso-wemu towarzyszą tu, poza organami, jedynie dwa rogi, a więc instrumenty tradycyjnie kojarzone z łowiectwem.

Muzyka ta, powstająca w przestrzeni jezuickich burs i kapel, była żywą częścią codziennego życia religijnego i edukacyjnego, a zarazem świadectwem wysokiego poziomu kultury muzycznej dawnej Rzeczypospolitej. Dziś – po latach zapomnienia – powraca do nas jako cenne źródło wiedzy o praktyce wykonawczej, estetyce i duchowości epoki.

Marek Bebak

Cracow Singers & Players

Barbara Aleksy, Karolina Grodecka – soprany
Katarzyna Freiwald, Dorota Strączek – alty
Piotr Windak, Piotr Szewczyk – tenory
Maciej Waszczyszyn, Matej Stachera – basy

Karolina Błędowska, Paulina Woś – skrzypce
Aleksandra Buczyńska-Kusak – wiolonczela
Tomasz Ślusarczyk, Julian Popitanu – trąbki clarino
Szymon Klimański, Szymon Jarzyński – puzony
Paweł Michalik – pozytyw

Karol Kusz – dyrygent

Litaniae in C

– Kyrie eleison
– Sancta Maria
– Virgo prudentissima
– Speculum justitiae
– Rosa mystica
– Salus infirmorum
– Regina Angelorum
– Agnus Dei

Domine, non sum dignus

Missa Emmanuelis

– Kyrie eleison
– Gloria in excelsis Deo
– Laudamus te
– Qui tollis peccata mundi
– Quoniam tu solus Sanctus
– Cum Sancto Spiritu
– Credo in unum Deum
– Et incarnatus est
– Et resurrexit tertia die
– Et vitam venturi saeculi
– Sanctus *rekonstrukcja
– Osanna in excelsis
– Benedictus
– Hosanna in excelsis
– Agnus Dei
– Dona nobis pacem

Organizator:
Fundacja Equinum

Partnerzy:
Fundacja Galeria Krypta u Pijarów
Jezuici – Prowincja Wielkopolsko-Mazowiecka
Uniwersytet Ignatianum w Krakowie

Rejestracja:
RecArt

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury w ramach programu „Muzyczny ślad”, realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca

Zadanie Publiczne współfinansowane ze środków Miasta Krakowa